GÜMRÜK SİRKÜLERİ
202511-01
1- Mevzuat Değişikliğinin Genel Çerçevesi
Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı Seri No: 4 Tebliği (Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ), Türkiye’nin e-ihracat stratejisini hızlandırmak ve hızlı kargo sektörünü küresel ticarette daha rekabetçi kılmayı amaçlamaktadır.
2- Gönderi Beyanlarına İlişkin Yapılan Temel Değişiklikler
Tebliğ’in 10. maddesinde yapılan değişiklikler, posta idaresi için beyan kolaylığından gümrük müdürlüklerinin yetkilendirilmesine ve en önemlisi, e-ihracat için yeni bir kapı aralayan konsinye ihracat modeli gibi gelişmeleri kapsamaktadır.
2.1 Posta Yoluyla Gelen Eşyada Tarife Pozisyonu Beyanı Kolaylığı
Madde 10’un dördüncü fıkrasına eklenen “Posta yoluyla gelen eşyanın beyanında altılı tarife alt pozisyonu bilgisine yer verilir.” cümlesi, Posta İdaresi için önemli bir operasyonel kolaylık getirmektedir.
Posta İdaresi’nin beyan süreçlerinde eşyanın tarife pozisyonunu sekizli kod yerine daha genel bir seviye olan altılı kod ile beyan etmesine olanak tanımaktadır. Hızlı kargo operatörlerinin ithalat beyanlarında sekizli tarife alt pozisyonu beyan etme zorunluluğu devam ederken, Posta İdaresi için getirilen bu basitleştirme, yüksek hacimli ve düşük değerli gönderiler için tercih edilen Posta İdaresinin daha kolay bir şekilde işlemleri yürütmesine olanak sağlayacaktır.
2.2 Yetkili Gümrük Müdürlüklerinin Netleştirilmesi
Madde 10’un sekizinci fıkrası, aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir:
“Bu Tebliğ kapsamında hava yolu ile hızlı kargo taşımacılığına konu eşyanın gümrük işlemleri havalimanı gümrük müdürlüklerinden gerçekleştirilir. Kara yolu ile hızlı kargo taşımacılığına konu eşyanın gümrük işlemlerini gerçekleştirmeye yetkili gümrük müdürlükleri Bakanlıkça (Gümrükler Genel Müdürlüğü) belirlenir.”
Hava yolu operatörleri için gümrük işlemlerinin yalnızca havalimanı gümrük müdürlüklerinde merkezileştirilmesi, operasyonel planlama ve kaynak yönetimi açısından öngörülebilirlik sağlamaktadır. Kara yolu operatörleri için ise yetkili gümrük müdürlüklerinin doğrudan Bakanlık tarafından belirlenecek olması, standardizasyonu artırarak lojistik süreçlerin daha etkin yönetilmesine imkân tanıyacaktır.
2.3 Yeni Bir Uygulama: Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi ile Konsinye İhracat
Tebliğ’e eklenen 17, 18, 19 ve 20 numaralı fıkralar, hızlı kargo taşımacılığı kapsamında Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi ile konsinye ihracat yapılmasına olanak tanıyarak bir yenilik getirmektedir. Bu model, Türk e-ihracatçılarının uluslararası pazar yerlerindeki “fulfillment” (sipariş karşılama) merkezlerinde ürün stoklamasının önünü açarak, Amazon FBA gibi küresel devlerin kullandığı lojistik modellere entegrasyonu basitleştirilmiş usul ile mümkün kılmaktadır.
Yeni konsinye ihracat sürecinin temel esasları şunlardır:
- Uygulama Kapsamı: Bu yöntem, Tebliğ’in 10. maddesinin 7. fıkrasında belirtilen limitler olan brüt 300 kg ağırlık ve 15000 Avro değer sınırları dahilindeki gönderiler için geçerlidir.
- Beyan Şartları: İhracat beyanı, Bakanlıkça belirlenecek özel muafiyet ve rejim kodları kullanılarak yapılmalıdır. Ayrıca, beyannameye kesin satış faturası yerine bir proforma fatura eklenmesi zorunludur.
- Süre ve Kısıtlamalar: Eşyanın yurt dışına gönderildiği tarihten itibaren kesin satışının yapılması için tanınan süre bir yıldır ve bu süre kesinlikle uzatılamaz.
- Satılamayan Eşyanın Durumu: Bir yıllık süre içinde satılamayan veya herhangi bir nedenle geri getirilmesi gereken eşya, Tebliğ’in “Geri Gelen Eşya” başlıklı 13. maddesi hükümleri çerçevesinde, gümrük vergilerinden muaf olarak yurda geri getirilebilir.
3. Müeyyide Uygulamalarındaki Önemli Değişiklik
Gümrük işlemlerinde yapılan usulsüzlüklere uygulanan cezai yaptırımlar (müeyyideler), operatörler için en önemli finansal risk unsurlarından biridir. Tebliğ’in 17. maddesine eklenen yeni beşinci fıkra, bu riski yönetme biçimini temelden değiştirerek operatörler lehine öngörülebilir ve adil bir çerçeve sunmaktadır.
Aşağıdaki tablo, önceki uygulama riskini ve yeni düzenlemenin getirdiği avantajı net bir şekilde karşılaştırmaktadır:
| Durum | Açıklama |
| Önceki Uygulama (Yorum) | Aynı nitelikteki bir veri hatasının, tek bir beyanname içindeki her bir taşıma senedi için ayrı ayrı cezaya konu olabilme riski bulunmaktaydı. |
| Yeni Düzenleme (Madde 17/5) | Basitleştirilmiş gümrük beyannamesi içeriğindeki birden fazla taşıma senedinde, düzeltmeye konu veri alanının aynı mahiyette olması durumunda, Gümrük Kanunu’nun 241/1 maddesi uyarınca cezanın her bir taşıma senedi için ayrı ayrı değil, yalnızca bir defa basitleştirilmiş gümrük beyannamesi için uygulanacağı hükme bağlanmıştır. |
Örneğin, bir beyannamede yer alan 10 farklı gönderinin tamamında alıcı ülke kodunun hatalı girilmesi gibi tek tip bir hata, artık 10 ayrı ceza yerine tek bir ceza ile sonuçlanacaktır.
Saygılarımızla.
Vergist Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır.